Zapora i Zbiornik Wodny „Besko” na Wisłoku w Sieniawie

Pierwsze przymiarki do zbudowania zapory miały miejsce jeszcze w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Pierwotnie zapora miała być usytuowana około 2 km poniżej, lecz plany uległy zmianie z powodu złych warunków geologicznych. Stąd też obiekt ten jest znany jako Zapora Wodna „Besko”. Projekt wykonał zespół hydrotechników pod kierunkiem generalnego projektanta mgr inż. Władysława Martyniaka z Centralnego Biura Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego „Hydroprojekt” Oddział w Krakowie. Generalnym wykonawcą prac trwających od 1971 do 1978 roku było przedsiębiorstwo „Hydrobudowa Rzeszów”, a inwestorem Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej w Krakowie.

Sieniawska zapora betonowa typu ciężkiego usytuowana jest w 172,8 kilometrze rzeki Wisłok. Jej długość wynosi 174 m, maksymalna wysokość 38 m, objętość betonu użytego do budowy to blisko 70 000 m3. Zapora składa się z 14 samodzielnych, dylatowanych sekcji betonowych, uszczelnionych na dylatacjach taśmą PCW. Po szerokiej na 8,5 m koronie przebiega droga krajowa z Rymanowa do Szczawnego. Ta betonowa przegroda posiada dwie galerie kontrolno-drenażowe, w których umieszczono aparaturę kontrolno-pomiarową do oceny stanu technicznego i bezpieczeństwa pracy obiektu.

Zbiornik wodny w Sieniawie ma do spełnienia trzy podstawowe zadania:

  • Zapewnienie poboru wody dla Rymanowa, Iwonicza, Krosna i w przyszłości dla Brzozowa przez Zakład Uzdatniania Wody M.P.G.K. Krosno w Sieniawie.
  • Zwiększenie niskich przepływów w rzece Wisłok poniżej zbiornika do wielkości 0,9 m3/sekundę, co zapewnia lepsze warunki dla życia biologicznego rzeki.
  • Ochrona przed powodzią terenów poniżej zbiornika poprzez redukcję fali wezbraniowej.

Wielkość redukcji fali wezbraniowej zależy od wielkości dopływu i czasu trwania wezbrania oraz od wielkości rezerwy powodziowej w zbiorniku na początku wezbrania. Podczas każdego wezbrania powodziowego następuje zmniejszenie fali powodziowej na rzece poniżej zapory. Wodę zatrzymaną w zbiorniku podczas wezbrania wypuszcza się potem stopniowo po zmniejszeniu się dopływu do zbiornika.

Największa głębokość zbiornika (przy zaporze) wynosi 30m, a średnia głębokość to 12 m. Bywały jednak miesiące, kiedy te wartości gwałtownie malały. Ostatnio taka sytuacja miała miejsce na przełomie 2000 i 2001 roku, kiedy to długotrwały brak opadów, a co za tym idzie, niskie dopływy, doprowadziły do konieczności ograniczenia odpływu. Na szczęście, jak to zazwyczaj bywa, okres suszy się skończył i poziom piętrzenia powrócił do normy.

Zbiornik był zarybiany od początku jego powstania. Obecnie żyją w nim liczne gatunki ryb, między innymi: karp, szczupak, sandacz, kleń, płoć, sieja, troć jeziorowa i dlatego jest on atrakcyjnym łowiskiem dla członków Polskiego Związku Wędkarskiego.

Woda zawsze stanowiła przedmiot trosk i niepokoju człowieka, gdyż jest ona niezbędna do życia, a jej brak lub nadmiar może być przyczyną powodującą klęski suszy lub powodzi. Rosnąca liczba ludności, rozwój urbanizacji oraz postępująca transformacja gospodarcza wielu gałęzi produkcji niesie ze sobą zapotrzebowanie na wodę.
Konieczna jest retencja wody. Temu celowi służą między innymi budowane dużym nakładem środków zbiorniki retencyjne. W Polsce południowej takie inwestycje spełniają rolę zbiorników przeciwpowodziowych, łagodzą skutki suszy, stanowiąc jednocześnie zasób wody pitnej dla pobliskich aglomeracji miejskich. Te wszystkie zadania spełniają też Zapora i Zbiornik Wodny w Sieniawie.